‘Ko, blijf van onze Blokken af.’ Het spandoek hing, groot, aan gevels in het Rotterdamse Crooswijk. Niet zo lang geleden. Een medewerker zag het, belde zenuwachtig naar Blok, en zei: ‘Moet daar niet iets aan gebeuren, weghalen door de politie of zo?’ Blok glimlacht. Als eindverantwoordelijke van een bedrijf staat hij zelf bewust publiekelijk in de wind, waar dat strategisch van belang is.

"Ik houd van mijn vak. Als zoon van een architect ging ik het bedrijfsleven in en kwam later bij de gemeente Rotterdam terecht. Daar leerde ik zoveel dat het de ondernemer maakte die ik nu ben." Ruim tien jaar is Blok nu directievoorzitter van ERA Bouw, onderdeel van TBI Holdings. Met vierhonderd medewerkers een partij met een koppositie in de woningbouw, maar vooral ook gericht op gebiedsontwikkeling. Een tijdlang was hij bovendien voorzitter van de Neprom.

Een visie hebben, kraakheldere doelstellingen formuleren en doorzettingsvermogen tonen. Deze succesfactoren gelden voor gebiedsontwikkeling èn voor het runnen van een bedrijf, ziet Blok. We beginnen met visievorming: "Wat ik momenteel mis in discussies, is een oriëntatie over landsgrenzen heen. Gek voor een klein land, grotendeels een rivierdelta. Ga toch bewust uit van internationale context! Daarbinnen streef je naar behoud van welvaart en welzijn en richt je je op, bijvoorbeeld, de toenemende betekenis van de diensteneconomie. Zorg dan voor voldoende mensen in toekomstgerichte beroepen en benoem wat voor kwaliteit van leven en wonen zij wensen. Maak met zo`n basis de DNA-profielen op van de vier stedelijke agglomeraties. Gebruik hun specifieke kenmerken en ren niet allerlei hypes, zoals een Richard Florida en zijn ideeën over creatieve economie, achterna. Waarom kan Rotterdam niet dè Europese, multiculturele skills city zijn over vijfentwintig jaar? Waarom zou je die ambitie niet hebben? Ik betreur het dat de recente Stadsvisie van Rotterdam in wezen lijkt op die van Apeldoorn."

In de woningbouw moet je niet geforceerd de aantallen najagen, vindt Blok, maar meer pas op de plaats maken. "Straks treden overal krimpscenario`s in werking en daarom kun je beter inzetten op kwaliteit. Bij ERA formuleren we van te voren steeds beter welke groepen we kunnen accommoderen, we krijgen zicht op verschillende leefstijlen. Je hebt kennis over de regionale woningmarkt, inzicht in de donorgebieden van potentiële nieuwe bewoners. Er zijn klantenpanels. Wij zien de toekomstige bewoners ook als co-makers. Ze zijn intensief betrokken bij de realisatiefase."

Helder doelstellingen formuleren vergt veel aandacht, vaak ook tijd. Van alle belangrijke spelers samen: wat je precies met een gebied wil, en wat dus niet. "Gelukkig bepaalt in dit land de overheid de ruimtelijke ordening. Binnen die randvoorwaarden bedenk je oplossingen, doet een optimaal aanbod. Wie zorgvuldig stilstaat bij de doelstellingenfase, verdient de inspanning dubbel en dwars terug, later in het proces." Zoek de identiteit van wijken, adviseert Blok. En gebruik optimaal het bestaande: de voordelen van de locatie, de bebouwing en culturele kenmerken.

Betekent een gebied ontwikkelen niet altijd veel overuren maken? Blok trekt zijn wenkbrauwen op: "Wanneer het project veel positieve energie geeft, word je niet moe. Bij medewerkers gaat vaak werk en privé in elkaar over, omdat ze leven in de stad, onze core business. Je moet zorgen, binnen een project of organisatie, dat visie en doelen voor iedereen helder zijn. Net als de taken en verantwoordelijkheden. Dat schept ruimte om flexibel te kunnen handelen. ERA koos bewust voor binnenstedelijke herstructurering, begin jaren negentig. We ontwikkelen èn bouwen, maximaal gestuurd door de vraag. Als dochter van TBI Holdings hebben we lange-termijndoelen en niet het gehijg van een beursgenoteerde onderneming."

"De grens tussen falen en succes bij gebiedsontwikkeling is een heel dunne lijn. Het betekent dat je continu de drie factoren ( wat is onze visie, welke doelen streven we na en hoe organiseren we dat? ) in de gaten moet houden. Jonge projectleiders moeten daarom vooral persoonlijke vaardigheden ontwikkelen: toekomstvisies maken, omgaan met weerstand, leren samenwerken met de publieke sector. Een open sfeer en de stijl van leiding geven stimuleren dat. Fouten maken mag, maar je moet het delen. Zorgen dat het niet drie keer gebeurt. Ook geen dubbele agenda`s hebben. Een bewoner of een wethouder, iedereen heeft in de gaten of je meent wat je zegt."

Blok steekt zelf veel tijd in specifieke projecten, treedt naar buiten: "Het past bij ERA: een koppositie willen houden en verder verbeteren, maatschappelijk vernieuwend bezig zijn." Maar de eerste man of vrouw moet zoiets ook leuk vinden, en het in zich hebben om het goed te doen, vult hij aan. In sommige periodes zit hij dagen en avonden achtereen in een bepaalde wijk.

Een bekend project in uitvoering is Le Medi, in Rotterdam West (Bospolder): Een ontwerp met poorten, binnenpleinen en mogelijkheden om woonruimte uit te breiden. "Een mooi plan van een Marokkaanse architect, uitgewerkt door een Nederlands bureau. Het geeft middeninkomens aanleiding om te investeren in een achterstandswijk. De woningen zijn bijzonder, de omgeving ook. Je kunt er prima een gezin stichten, kinderen laten opgroeien. Het vergt veel marketing, maar het lukt. ERA is ook betrokken bij de Utrechtse wijk Overvecht. Medewerkers zijn daar door de week, lopen en kijken goed rond. Spreken met iedereen: wat is belangrijk, wat moet veranderen? Ik woon in Hilversum en neem de wijk mee op mijn rondje op de racefiets om de zondagse sfeer te proeven."

In Amsterdam Zuidoost kon ERA bouwen, na vijf jaar ontwikkelen. De verkoop liep redelijk. Toen besloot de gemeente om naast het bouwterrein een drugsopvang te vestigen, als een donderslag bij heldere hemel. Blok: "Wij namen het initiatief en riepen onze kopers direct bij elkaar. Met de instanties erbij. De propvolle zaal had veel vragen, natuurlijk was er onrust. Er werd gezegd: kunnen we af van het koopcontract? Op zo`n moment moet jij als eindverantwoordelijke erbij zijn en ter plekke een besluit kunnen nemen. Ik voelde aan: we moeten deze mogelijkheid bieden! Die toezegging deed ik, niet vermoedend hoe positief dit voor ons zou uitpakken. Want slechts een enkeling zag van de koop af. Anderen vertelden: we riepen dit omdat we wilden kijken of er nog korting inzat. De meesten vonden de koop een buitenkansje (‘zo`n mooi huis voor weinig geld’) en vertelden dat uitgebreid in de media. De publiciteit betekende dat wij de overige woningen snel verkochten. De drugsopvang leverde uiteindelijk geen hinder op."

Een ander gebied is Nieuw Crooswijk in Rotterdam, waar een aantal bewoners het spandoek tegen Blok ophing. "West 8 van Adriaan Geuze heeft een prachtig plan gemaakt, in de lijn van Berlage en Dudok. In tien jaar willen we met partners een half miljard euro investeren." Ondanks intensieve betrokkenheid van bewoners vanaf het begin zijn er toch critici opgestaan. Ze zijn tegen het slopen van goedkope woningen en tegen de opzet. Blok: "We zijn het met die groep niet eens. In onze visie ligt hier een uitgelezen locatie voor het behoud van middeninkomens in Rotterdam. Hier werkt het. Dichtbij het Kralingse Bos en de binnenstad, goed bereikbaar. De stad, gezien als een emancipatie- en vernieuwingsmachine, vraagt om een verscheidenheid aan bevolkingsgroepen. Heb je te veel mensen met weinig kansen, dan hapert de machinerie. Andere stadsdelen zijn bovendien veel geschikter voor goedkope woningen.

Er is een nieuwe stedenbouwkundige drager bedacht, omdat na lang onderzoek bleek dat het bestaande patroon echt niet zou voldoen: straten blijven te smal, tuinen te klein. Dit project voegt iets toe. Het maakt de logistiek van het dagelijks leven makkelijker en biedt bindingsfactoren: de oma`s en opa`s kunnen er ook wonen. Discussies moet je open aangaan, met iedereen. De overheid, de democratie, beslist. Van onze projectpartners houden alle bazen, net als ik, zich hiermee intensief bezig. Wij willen hier veel geld insteken, we nemen aanzienlijke risico`s. Maar we laten zien: het is ons wel menens."

Dag allemaal  Sorry om niet ontopic te reageren, maar ik was hier aan het rondsurfen, ben een tijd geleden nog op dit forum geweest en nu kon ik niet meer aanmelden omdat ik mijn oud paswoord en naam vergeten was, en wist niet meer welk email adres ik gebruikte. Ik dacht ik stel me even terug voor Weet iemand een idee om een extra inkomen te verdienen, ik ben op het moment in geldgebrek na een moeilijke periode. Ik heb een gehandicapte dochter van 9 jaar dus alle tips zijn welkom! bedankt voor de moeite, Els Wittem

Wat ik in visie in nieuwe gebiesontwikkeling toch erg vaak mis is dat er niet wordt uitgegaan van een gemeleerde wijk. Dus goedkope woningen, woningen voor middeninkomens en dure woningen. Juist door een mengeling kunnen wijken prachtwijken worden of vanaf het begin zijn wat nog beter is. Toch bestaan nieuwe wijken vaak uit woningen in dezelfde of licht gevarieerde prijsklassen. We maken het onszelf toch graag moeilijk